Resocjalizacja przez sport młodzieży niedostosowanej społecznie

Przestępczość nieletnich coraz częściej rozumiana jest jako skutek długotrwałego procesu charakteryzującego się licznymi narastającymi manifestacjami destruktywnymi. Wiele na ten temat informacji możemy usłyszeć ze środków masowego przekazu: o irracjonalnych atakach przemocy, agresji, brutalności wśród dzieci i młodzieży, nowych przejawach patologii. Liczne badania pokazują obniżenie progu wrażliwość uczniów na pewne formy zachowań interpersonalnych i sprowadzeniu przemocy głownie do agresji fizycznej. Wśród współczesnych zachowań dewiacyjnych można wymienić: agresję słowną, używanie wulgarnych sformułowań, obrażanie kogoś, wymyślanie mu, rozpowszechnianie kłamstw, poniżanie i ośmieszanie innych. Największą możliwość obserwacji takich zachowań stwarzają zajęcia wychowania fizycznego. Zajęcia na sali gimnastycznej czy boisku sportowym, w odróżnieniu od innych zajęć odbywających się w klasach, sprzyjają   spontanicznym zachowaniom uczniów. Specyfika zajęć wychowania fizycznego, zwłaszcza ich dynamika powoduje, iż uczniowie odsłaniają swoje maskowane na innych lekcjach stany emocjonalne oraz zachodzące automatycznie interakcje w zespole klasowym. Stąd rola nauczyciela wychowania fizycznego w trafności diagnozowania zachowań dewiacyjnych oraz interwencji terapeutycznej. Młodzież niedostosowana społecznie posiada tzw. deficyt behawioralny, zaniżoną samoocenę, lub nadmiernie zawyżoną. Jest to wynik braku umiejętności życiowych, takich jak: ustalenie celów długoterminowych, braku zdolności nawiązywania kontaktów interpersonalnych, braku wartości (objawia się to brakiem okazywania szacunku innym), nieodpowiedzialność, nie posiadania świadomości obowiązków obywatelskich oraz niedoceniania zdrowego stylu życia. To wszystko  prowadzi do braku umiejętności radzenia sobie z niepowodzeniami i stresami, jakie niesie życie. Część rozwiązań problemów może dostarczyć kultura fizyczna, która jest jednym z obszarów nowoczesnego życia, w którym możemy konkretnie sprawdzać rzeczywistość. Systematyczne treningi stają się ćwiczeniami samokontroli i samodyscypliny. Zajęcia sportowe odciągają młodzież niedostosowaną społecznie od zajęć i zachowań destruktywnych, wykraczających poza przyjęte normy społeczno-moralne. Dostarczają natomiast właściwych form spędzania wolnego czasu i wprowadzają w nowe środowisko koleżeńskie. Rola wychowania fizycznego i sportu w procesie kształtowania osobowości uczniów polega na wzbudzaniu i utrwalaniu takich cech jak: karność, odpowiedzialność, opanowanie, systematyczność, panowanie nad słabościami, koncentracja uwagi, wzmocnienie woli, wiara we własne siły i możliwości. W celu wpłynięcia na wyżej wymienione cechy wychowanków tworzy się specjalne programy wychowania dla niedostosowanych społecznie.  Mają one za zadanie nauczyć podopiecznych sposobów rozwiązywania pojawiających się miedzy nimi  konfliktów. Programy te wykorzystują zatem potencjał zasad fair play tkwiący w grach zespołowych, aby dzięki grom wpływać na osobowość podopiecznych, postuluje się by wychowawcy: - aktywnie uczestniczyli w grze, pełnili rolę arbitrów, - stale kontrolowali charakter interakcji między wychowankami reagując na wszelkie przejawy negatywnych zachowań wobec siebie, - odpowiednio modelowali prospołeczne formy zachowań, - byli przygotowani na ewentualności modyfikacji zasad gry, tak aby można było realizować specyficzne cele jednostki lub grupy, - dobrze planowali każdą grę, a każdy mecz omawiali zarówno przed jego rozpoczęciem, jak i po jego zakończeniu. Poza grami duży wpływ na cechy osobowościowe podopiecznych mają sztuki walki. W odróżnieniu od innych dyscyplin sportowych kształtują wiele cechy jednocześnie: przejmowanie inicjatywy, zdecydowanie, uporczywość, samoopanowanie, śmiałość, odpowiedzialność. Zajęcia ze sportów walki umiejętnie prowadzone  to dobry sposób, by znaleźć wspólny język z osobami niedostosowanymi społecznie. Większość z wychowanków może nie mieć predyspozycji do osiągnięcia dużych wyników sportowych, ale właśnie dlatego np. pasy jako stopnie wtajemniczenia w sztukach walki, mogą przyczynić się, że uwierzą we własne możliwości i będą czuć się zrealizowani. Poza tym sztuki walki nie wymagają dużych nakładów na bazę szkoleniową – wystarczy profesjonalny trener-mistrz. Szereg korzyści wychowawczych daje także odpowiednio zorganizowana turystyka. Młodzież często ulega skłonnościom do ucieczek i zakazanych podróży. Turystyka może nadać temu zjawisku charakter konstruktywny, ułatwić zintegrowanie grupy, zbliżyć wychowanków do wychowawcy. Uprawianie turystyki np. pieszej czy rowerowej oprócz walorów poznawczych, rekreacyjnych wiąże się także z pewnymi regułami postępowania i zasadami zachowania, które odpowiednio wdrażane i sprawdzone w praktyce mogą dać efekty społecznie pożądane. Reasumując pamiętajmy, że gdy uda nam się nawiązać kontakt z taką młodzieżą, najczęściej ich „model wewnętrzny” jest inny, niezgodny z ich buntowniczymi manifestacjami. Pod maską obojętności i znieczulenia, kryją się wspaniali, wrażliwi i tylko trochę zakłopotani, młodzi ludzie. To nieprawda, że wszyscy oni są z gruntu źli, złośliwi, zawzięci i uparci. Należy pamiętać o tym, że każdy człowiek niezależnie od wieku, przekonań, popełnionych czynów, oczekuje wzajemnej bliskości psychicznej, ufności, zrozumienia i tolerancji.

Tags: gimnazjum, mma, resocjalizacja, Sport, sztuki walki